Związek żydowskich policjantów - Michael Chabon

Autor: Katarzyna 'Alchemist' Sałak
Redakcja: Klaudia 'Marigold' Najdowska

Michael Chabon jest znakomitym pisarzem amerykańskim, urodzonym w żydowskiej rodzinie. Jego debiutancka powieść, The Mysteries of Pittsburgh, wydana w 1988 roku, stała się bestsellerem i przyniosła autorowi dużą popularność. Siedem lat później napisał Wonder Boys (wydana w Polsce w 2003 roku pod tytułem Cudowni chłopcy), która również okazała się dużym sukcesem i została zekranizowana przez Curtisa Hansona. Nagrodę Pulizera autor zdobył za The Amazing Adventures of Kavalier & Clay. Miłośników fantastyki zainteresują Summerland oraz Związek Żydowskich Policjantów. Obie książki zostały nagrodzone - za pierwszą Chabon otrzymał nagrodę Mythopoetic, natomiast za drugą został uhonorowany Nebulą, Hugo i Locusem oraz nominacjami do Sidewise, nagrody im. Edgara Allana Poe oraz BSFA.

Zaloguj się aby wyłączyć tę reklamę

Na Związek Żydowskich Policjantów czekało zatem niecierpliwie wiele osób. Przyznam, że do nich nie należałam, gdyż o Michaelu Chabonie nie słyszałam dotąd zbyt wiele. Jednak po lekturze recenzji tej książki postanowiłam, jak najszybciej z nią się zapoznać. Muszę przyznać, że powieść nie tylko spełniła moje oczekiwania, lecz także znacznie je przerosła.

Głównym bohaterem jest Majer Landsman, detektyw pracujący w wydziale zabójstw Dystryktu Sitka, niegdyś znanego jako Alaska. Życie osobiste policjanta nie układa się zbyt dobrze. Rozwód z żoną i śmierć siostry, Naomi, mocno odbiły się na jego psychice, dlatego Majer sięga regularnie po alkohol. Pewnego dnia blisko jego domu zostają odnalezione zwłoki mężczyzny. Detektyw postanawia odnaleźć zabójcę i rozwiązać zagadkę tajemniczego morderstwa, która okazuje się najtrudniejszą sprawą w jego dotychczasowej karierze.

Wykreowane przez Michaela Chabona realia geopolityczne sprawiają, że książkę wyróżnia jedyna w swoim rodzaju atmosfera. Państwo izraelskie upadło w roku 1948, a miliony europejskich Żydów znalazło schronienie na Alasce. Stany Zjednoczone udzieliły temu terytorium tymczasowej autonomii. Autor nie odsłania faktów od razu, lecz wplata je w dialogi, wspomina o nich mimochodem, zdradzając sporadycznie pojedyncze informacje. Zadaniem czytelnika jest wszystkie je zebrać i stworzyć jasną i spójną całość.

Akcja powieści rozgrywa się dwa miesiące przed utratą przez Żydów tymczasowego schronienia. Większość z nich nie dostanie obywatelstwa amerykańskiego, co oznacza, iż będą musieli poszukać nowego domu. Atmosfera jest więc pełna zrezygnowania i dekadencji, a rzeczywistość wydaje się tymczasowa i nietrwała. Choć Michael Chabon nie czyni z historii alternatywnej najważniejszego wątku, to sytuacja Żydów w Dystrykcie Sitka ma ogromny wpływ na ich psychikę, motywacje oraz postępowanie.

W tym miejscu warto poświęcić kilka słów postaciom. Landsman wydaje się bohaterem dość sztampowym - typowym detektywem z kryminału noir – ale bardzo intrygującym. Siłą napędową książki są jednak przede wszystkim liczne postacie drugoplanowe oraz epizodyczne. Autor poświęca im wiele uwagi, dzięki czemu powstały naprawdę ciekawe i nietuzinkowe charaktery. Szczególnie interesujący jest partner Landsmana, Miśko Szemec, lecz pomysłowość Michaela Chabon wydaje się naprawdę nieograniczona, gdy zapoznamy się choćby z niezwykłymi szachistami: Mendelem Szpilmanem, Alterem Litwakiem, Hercem Szemecem czy Izydorem Landsmanem.

Styl Michaela Chabona jest bardzo charakterystyczny. Używa niezwykle plastycznego języka, pełnego licznych dygresji oraz retrospekcji. Opisy są obrazowe, pełne niezwykłych porównań i odniesień. Zyskuje na tym zarówno świat powieści, jak i postacie, które wydają się naprawdę rzeczywiste oraz autentyczne. Autor oddaje pokłon twórcom takim jak Samuel Dashiell Hammett czy Raymond Chandler. Elementy kryminału noir są bardzo wyraźne: począwszy od bohatera, nieudacznika życiowego i alkoholika, przez skorumpowaną policję, skończywszy na ponurej atmosferze miasta Sitka. Chabon nie koncentruje się jednak wyłącznie na śledztwie. W Związku Żydowskich Policjantów pojawia się ogromna ilość wątków pobocznych, jednak fabuła nie traci przy tym na przejrzystości. Książka to przy tym wyjątkowy melanż różnych gatunków literackich. Jest to mieszanka kryminału, historii alternatywnej, powieści sensacyjnej oraz thrilleru politycznego. Pojawiają się również elementy czarnego humoru, wątki psychologiczne oraz obyczajowe. Autor przechodzi z jednej konwencji w drugą z ogromną wprawą i płynnością.

Muszę przyznać, że Związek Żydowskich Policjantów naprawdę mnie zachwycił. Niewielki zarzut mogłabym postawić jedynie zakończeniu, które wydaje się trochę nijakie w porównaniu z resztą książki. Nie jest to jednak bardzo poważna wada. Powieść Michaela Chabona jest naprawdę niezwykła, polecam ją wszystkim, którzy lubią powieści oryginalne i wyjątkowe. Nie zawiedziecie się.

Tytuł: Związek żydowskich policjantów (The Yiddish Policemen's Union)
Autor: Michael Chabon
Tłumaczenie: Barbara Kopeć-Umiastowska
Wydawca: W.A.B.
Miejsce wydania: Warszawa
Data wydania: 20 maja 2009
Liczba stron: 456
ISBN-13: 978-83-7414-586-2
Oprawa: miękka ze skrzydełkami
Wymiary: 123 × 195 mm
Cena: 39,90 zł