Valis - Philip K. Dick

Bóg objawia się szaleńcom
Autor: Bartłomiej 'baczko' Łopatka
Redakcja: Marcin 'lmn' Łukasiewicz

Philip K. Dick to jeden z najwybitniejszych, ale też najbardziej kontrowersyjnych współczesnych amerykańskich pisarzy. Jego przejścia z narkotykami, próby samobójcze, wreszcie domniemane boskie objawienie odbijały się w tym, co tworzył. Może z powodu sporej dozy autobiograficzności, Valis jest jedną z jego najbardziej szalonych książek.

Od razu trzeba zaznaczyć, że osobom, którym nie odpowiadają pokręcone wizje Dicka, lepiej będzie poprzestać na Czy androidy marzą o elektrycznych owcach? W Valis czytelnik trafia na niesamowitą ilość absurdu, wybujałych tez spiskowo-religijnych, które bohaterowie próbują logicznie wyjaśniać, czy kolejnych odsłon niezrozumiałych dialogów. Szczytowym osiągnięciem tego chaosu jest Egzegeza Grubasa Konioluba, która niczym Biblia, wyjaśnia zasady rządzące światem, mieszając elementy gnostycyzmu, katolicyzmu, religii wschodnich oraz new age.

Zaloguj się aby wyłączyć tę reklamę

Wątki wydają się nielogiczne, postacie pozbawione motywacji, kręcące się bez sensu w kółko, ich zachowania chaotyczne, w pewnym momencie lektury można uznać, że Dick jest pomylony – brakuje w powieści ścisłej fabuły (mniej więcej do połowy książki), a jedynym elementem scalającym powieść jest szaleństwo. Jednak, jeżeli głębiej się wczytać, spróbować podążyć tokiem myśli bohaterów, okazuje się, że wydarzenia następują w jakimś porządku i zmierzają ku zakończeniu.

Dick, być może, był szaleńcem, na pewno zaś – geniuszem. Na pozór absurdalne i niepowiązane elementy powieści połączył misternie, kierując się poplątaną logiką, w próbie odnalezienia prawdy o świecie i sobie samym wychodząc poza schematy, naruszając tabu i mieszając różnorakie poglądy filozoficzne i religijne. Pisarz, który umieścił w książce siebie jako bohatera, dokonuje duchowego ekshibicjonizmu, dzieląc się swoimi osobistymi przemyśleniami i doświadczeniami (jak choćby domniemane poszerzenie świadomości za sprawą tajemniczego różowego promienia), obudowując je scenografią tak, jakby tworzył symulację rozwoju swojej ówczesnej sytuacji.

Valis jest utworem niesamowitym i szalenie skomplikowanym. Dick stworzył intelektualno-duchową układankę, której złożenie wymaga od czytelnika porzucenia ograniczeń religijnych oraz kulturowych i pogrążenia się w teoriach tego niezwykłego pisarza. Książka bez wątpienia znajdzie swoich zwolenników wśród osób poszukujących niekonwencjonalnych powieści, a także chcących poznać nietypowe odpowiedzi na pytania dotyczące sensu życia i roli człowieka we wszechświecie.