Profesor – John Katzenbach

Widz – bezsilny władca
Autor: Artur 'mr_mond' Nowrot
Redakcja: Bartłomiej 'baczko' Łopatka

Jaki wpływ wywierają na widzów obrazy seksu i przemocy w telewizji czy internecie? Czy jest coś co może ich poruszyć? Profesor Johna Katzenbacha stawia te pytania i, obok trzymającej w napięciu fabuły, oferuje sporo obserwacji współczesnego społeczeństwa

Głównym bohaterem powieści jest Adrian Thomas, emerytowany profesor psychologii, świadek porwania nastolatki. Mężczyzna, u którego zdiagnozowano nieuleczalną chorobę mózgu, zawiadamia policję o tym, co widział. Jednak kiedy spotyka się ze sceptycyzmem i widzi opieszałość procedur dochodzeniowych, zaczyna samodzielnie prowadzić poszukiwania.

Akcja powieści utrzymuje wysokie tempo, skupiając się w każdym rozdziale na innym bohaterze. Wydarzenia przedstawione są nie tylko z perspektywy profesora Thomasa i prowadzącej oficjalne śledztwo pani detektyw, ale też uprowadzonej Jennifer i pary porywaczy – Michaela i Lindy.

Zaloguj się aby wyłączyć tę reklamę

Ta dwójka doskonale rozumie, że współczesny widz potrzebuje wyjątkowo mocnych doznań i – jak przystało na artystów troszczących się o odbiorcę – postanawia ich dostarczyć. Dlatego tworzy internetowy serial zatytułowany "Co będzie potem?", w którym uwięziona ofiara (zawsze kobieta) zostaje poddana wymyślnym torturom (najczęściej psychicznym; sceny przemocy fizycznej pojawiają się rzadko, ale dzięki temu budzą większą grozę), narastającym według przygotowanego scenariusza.

Kolejne elementy widowiska prezentowane są z perspektywy Jennifer (która dla oprawców i widzów staje się "Numerem 4"). Dziewczyna początkowo jest przerażona i zdezorientowana (porywacze umiejętnie podtrzymują ten stan, zaburzając jej postrzeganie czasu i nie pozwalając zdjąć przepaski na oczy), później jednak próbuje odnaleźć w sobie determinację i upór, które pozwolą jej zachować tożsamość i godność. Ta skazana, mogłoby się wydawać, na porażkę walka przypomina nieco tę z Dziewczyny z sąsiedztwa Jacka Ketchuma – choć przedstawiona subtelniejszymi środkami, jest równie przerażająca.

Jednym z najciekawszych elementów powieści są krótkie rozdziały opisujące widzów "Co będzie potem?" i to, jak reagują na program. Wbrew temu, co mogłoby się wydawać, nie są zdeprawowani i pozbawieni uczuć. Są wśród nich biznesmeni, artyści i studenci prestiżowych uczelni. Mają pełną świadomość faktu, że to, co oglądają na ekranie, jest w stu procentach autentyczne. Co więcej, nie czepią przyjemności z widoków tortur: wyraźnie kibicują "Numerowi 4", a na dziejącą się jej krzywdę reagują przerażeniem i współczuciem. Jednocześnie zachowują bierność: nie informują władz ani nie próbują odszukać nastolatki; Jennifer jest tylko rozrywką. Ważną rolę odgrywa interaktywność, stwarzająca iluzję kontroli: widzowie mogą wysyłać pytania, a także sugestie. Zaprezentowane fragmenty wyraźnie wskazują, że traktują oni dziewczynę jak swoją własność.

Z widzami wyraźnie kontrastuje główny bohater. Profesor Thomas nie tylko zawiadamia policję o podejrzeniu przestępstwa (porwanie rozegrało się zbyt szybko, by mógł mieć pewność), ale sam, choć trapiony wywołanymi przez chorobę halucynacjami i świadom zagrożenia, postanawia pomóc w odnalezieniu Jennifer – ponieważ tak należy. Kiedy zaś staje się świadkiem transmitowanych na żywo tortur, reaguje wstrętem i obrzydzeniem.

W Profesorze może irytować konwencjonalność pewnych rozwiązań, szczególnie pod koniec. Przez pół powieści bohaterowie wykazują się dużą świadomością praw rządzących gatunkiem – analizując możliwości działania, odrzucają te, które wydają się zbyt "filmowe". Później jednak ten rozsądek – szczególnie w przypadku profesora Thomasa (i nie jestem pewien, czy daje się to wyjaśnić tylko chorobą mózgu) – gdzieś znika. Jest to jednak powieść napisana niezwykle sprawnie, od początku do końca trzymająca w napięciu. Silnymi punktami są postacie, wszystkie bowiem – nie tylko główne, ale i drugoplanowe (prowadząca dochodzenie pani detektyw czy przestępca seksualny służący Thomasowi jako przewodnik po odmętach Sieci) – są pogłębione psychologicznie i obdarzone historią. No i "ci źli", którzy nie są po prostu czarnymi charakterami, lecz istnieją jako odbicie mrocznych potrzeb społeczeństwa.

Tytuł: Profesor (What Comes Next)
Autor: John Katzenbach
Wydawca: Amber
Data wydania: 15 września 2011
Liczba stron: 448
ISBN-13: 978-83-241-4042-8
Oprawa: miękka ze skrzydełkami
Wymiary: 130 x 205 mm
Cena: 39,80 zł